Volop zon, toch geen gratis stroom: waarom wind de echte sleutel is

1 juli 2026 · door Herco Zandwijk · 5 min lezen

Het is hoogzomer, de zon staat vol aan en toch is de stroom midden op de dag niet bijna gratis. Op woensdag 1 juli betaal je rond het middaguur zo'n 10 cent per kWh op de kale beursmarkt, terwijl de zonnepanelen op vol vermogen draaien. Op de zonnigste zomerdagen zagen we de middagprijs eerder dit jaar wel naar nul of zelfs eronder duiken. Waarom nu dan niet? De zon is het in elk geval niet.

De zon is er echt wel

Even de cijfers van vandaag, midden op de dag: de instraling zit rond de 800 tot 866 W/m², dat is zo'n beetje het maximum voor deze tijd van het jaar. De hemel is strakblauw. De kale marktprijs zakt daardoor wel naar het laagste punt van de dag, maar blijft steken rond 9 tot 11 cent per kWh. Vergelijk dat met de avond: rond 20:00 uur tikt de prijs bijna 23 cent aan. Dus de dagcurve zakt netjes overdag, maar de bodem ligt vandaag rond 9 cent, niet rond nul.

Er zijn twee dingen aan de hand. De vraag ligt iets hoger dan in het weekend, en, veel belangrijker, er staat vrijwel geen wind.

Reden 1: de vraag ligt iets hoger

1 juli is een gewone werkdag. Kantoren, winkels en de industrie draaien, en met de warmte staan overal de airco's en ventilatoren aan. Die extra vraag "eet" een deel van het zonneoverschot op. Je ziet dat mooi in het contrast met afgelopen zondag: op zondag 28 juni, met vergelijkbaar zonnig weer maar veel lagere vraag, dook de middagprijs juist wél naar ongeveer 0 cent.

De hitte zelf speelt hierin een rol via de koelvraag, maar reken die vandaag niet te groot: met 26 graden is het warm, maar niet extreem (vorige week piekte het op bijna 38 graden). Het grootste vraagverschil met het weekend zit simpelweg in het feit dat het een doordeweekse dag is. Meer hierover in airco en een dynamisch contract.

Reden 2, en de belangrijkste: er staat geen wind

Dit is waar het echt om draait. Negatieve of bijna-gratis stroomprijzen ontstaan pas als de duurzame productie meer levert dan we op dat moment verbruiken. Zon dekt overdag een groot deel, maar zon alleen is vaak niet genoeg om over dat verbruik heen te schieten. Daar heb je meestal zon én wind samen voor nodig. En laat de wind nou vandaag vrijwel stilstaan.

Kijk maar naar het verloop van de windsnelheid (op ashoogte, 100 meter) naast de prijs:

12:00: prijs 11,2 ct · wind 7,6 m/s
13:00: prijs 10,2 ct · wind 5,4 m/s
14:00: prijs 9,6 ct · wind 7,2 m/s
15:00: prijs 9,2 ct (dagbodem) · wind 21,6 m/s

Zie je het? De hele middag staat er nauwelijks wind (5 tot 8 m/s), en dan blijft de prijs rond de 10 cent hangen ondanks al die zon. Precies op het moment dat de wind opsteekt, om 15:00 uur naar ruim 21 m/s, zakt de prijs naar het laagste punt van de dag. De wind duwt de prijs zichtbaar omlaag, de zon alleen kreeg dat vandaag niet voor elkaar.

Waarom wind zo bepalend is

Wind is om een paar redenen de stille kracht achter lage stroomprijzen:

Wind kan het overschot maken dat zon net niet haalt. Op een drukke werkdag dekt zon de vraag ongeveer, maar pas met wind erbij ontstaat het overschot dat de prijs door nul drukt.
Wind werkt dag én nacht. De zon valt 's avonds weg, precies als de vraag piekt. Wind kan dan doordraaien en de gevreesde avondpiek dempen. Staat er geen wind, dan is er 's avonds niets dat de dure gascentrales vervangt.
Windstilte laat de gasprijs de dienst uitmaken. Zonder wind bepalen gascentrales de prijs in alle uren dat de zon niet domineert. Met een gasprijs die al maanden rond de 40 euro per MWh hangt, houdt dat de bodem stevig omhoog.

Vandaar dat de allergoedkoopste dagen bijna altijd zonnig én winderig zijn, of in het weekend vallen als de vraag laag is. Een zonnige, windstille werkdag zoals vandaag levert een goedkope middag op, maar geen gratis stroom. Datzelfde patroon, alleen dan omgekeerd, verklaart ook waarom de stroom 's avonds zo duur kan worden: geen zon, en als er dan ook geen wind staat, schiet de prijs omhoog.

Wat betekent dit voor jou?

Heb je een dynamisch contract, kijk dan niet alleen naar de zon maar naar de combinatie van zon en wind. Een paar vuistregels:

Zon zonder wind: de middag is het goedkoopste moment van de dag, maar reken op een paar cent, niet op nul. Nog steeds hét moment om te laden en te draaien.
Zon én wind (of een zonnig weekend): dan kan de middag richting nul of zelfs negatief gaan. Dit zijn de dagen om je auto en thuisbatterij helemaal vol te trekken.
Geen zon en geen wind: pas op voor een dure dag, met een stevige avondpiek.

Het mooie is dat je hier niet naar hoeft te gokken. WattWanneer verwerkt zon, wind, verwachte vraag en de gasprijs in de voorspelling, zodat je vooruit ziet wanneer het echt goedkoop wordt. Bekijk de stroomprijs vandaag, de verwachting voor morgen of de hele week per dag, en plan je verbruik op de goedkoopste uren.

De korte versie

Zon maakt stroom goedkoop, maar niet vanzelf gratis. Op een zonnige, windstille werkdag zoals 1 juli blijft de middagprijs rond de 10 cent: de vraag ligt iets hoger door de warmte en de werkdag, en er is geen wind om samen met de zon een overschot te maken. Voor echt lage of negatieve prijzen heb je zon en wind samen nodig, of een rustig weekend. Wind is dus net zo goed de sleutel als de zon.