Waarom is stroom zo duur? De oorzaak, en wat de winter brengt

Keek je de laatste weken in de app van je energieleverancier, dan schrok je misschien. Terecht. Ik heb onze eigen prijsdata erbij gepakt, tien jaar uurprijzen van de stroombeurs, en het verschil met vorig jaar is fors.

Hoeveel duurder is stroom dan vorig jaar?

Bijna twee keer zo duur. Dit zijn de kale beursprijzen, zonder belasting en opslag:

Aan de meter, met energiebelasting, btw en een gemiddelde opslag, betaalde een dynamisch huishouden dat niets verschoof in september 32,5 cent per kWh. Een jaar eerder was dat 23,4 cent. Bij 240 kWh per maand is dat ruim 20 euro extra.

Opvallend is wanneer het begon. In januari en februari was stroom dit jaar zelfs goedkoper dan in 2025. Daarna gaat het mis.

Komt het door de oorlog, Hormuz of weinig wind?

Vooral door de oorlog, via de gasprijs.

Eind februari begon de oorlog met Iran, en sindsdien is de Straat van Hormuz het grootste deel van de tijd dicht. Daar vaart ongeveer een vijfde van alle LNG ter wereld doorheen, het meeste uit Qatar. Europa moet dat gas ergens anders vandaan halen, en betaalt daar flink voor. Eind februari kostte gas op de TTF-beurs 32 euro per MWh. In september was dat gemiddeld 75 euro, met een piek van ruim 82 euro half september. Zo duur was gas sinds eind 2022 niet meer.

Daar komt bij dat de gasopslag laag zit. Nederland zat op 2 oktober op 59,6 procent, Europa gemiddeld op 72 procent. Vorig jaar rond deze tijd was Europa al ruim 80 procent vol. Een halflege voorraad vlak voor de winter maakt handelaren nerveus, en dat betaal je mee.

Waarom gas de stroomprijs bepaalt? 's Avonds en 's nachts zijn gascentrales nodig om genoeg stroom te maken, en de duurste centrale die nog nodig is zet de prijs voor iedereen. Hoe dat per uur van de dag uitpakt, lees je in gasprijs en stroomprijs.

En de wind? Ik heb 45 maanden aan stroomprijzen naast de gasprijs, de wind en de zon gelegd. Die drie verklaren samen bijna 80 procent van de verschillen tussen maanden. Van de 7,5 cent die september duurder was dan vorig jaar, komt 6,7 cent door gas en een halve cent door de wind. Het waaide in september een kwart minder dan een jaar eerder. Dat merk je wel, alleen veel minder dan de gasprijs.

Wat wind per dag kan doen, lieten de eerste dagen van oktober zien. Het waaide nauwelijks, en de beursprijs zat gemiddeld op 18,4 cent.

Voor op verjaardagen komt het dus neer op één zin: het is de schuld van Trump. De wind deed ook een halve cent mee, dus hij krijgt niet alle schuld. Al is 6,7 van de 7,5 cent een verhoging waar hij zelf vast “tremendous” over zou zeggen.

Wordt stroom deze winter goedkoper?

Reken er niet op. In de winter waait het harder, en dat geeft meer dagen met goedkope stroom. Tegelijk verdwijnt de zon en gebruiken we meer. Per saldo scheelt de winterwind ongeveer een cent op het maandgemiddelde. Wat je deze winter betaalt, hangt vooral af van wat gas doet.

Met hetzelfde rekenmodel kom ik voor oktober tot en met maart hierop uit:

Aan de meter is bij een dynamisch contract, met de energiebelasting van 2026 en gemiddeld over alle uren. Gebruik je veel in de avond, dan zit je er een cent boven.

Oxford Economics en Allianz Trade rekenen deze winter op 60 tot 65 euro voor gas. Dan kom je rond de 13 cent op de beurs uit. Vorige winter was dat 8 tot 11 cent.

Mijn verwachting dus: stroom blijft tot het voorjaar duurder dan je gewend bent. Wind zorgt voor losse goedkope dagen, een koude week zonder wind voor dure avonden. Zakt gas, dan zakt stroom mee. Blijft Hormuz dicht en wordt het een strenge winter, dan kan gas ook boven de 100 euro schieten. Daar hoopt niemand op, ik ook niet. In het voorjaar komt de zon terug, en die drukt de middagprijzen weer richting nul, hoe duur gas ook is.

Heeft een dynamisch contract nog zin?

Ja, als je iets kunt verschuiven.

Een nieuw vast contract kost begin oktober tussen de 26 en 33,5 cent per kWh, gemiddeld zo'n 30 cent. Wie in september dynamisch had en stroom gebruikte wanneer het uitkwam, betaalde 32,5 cent. Zonder te schuiven is dynamisch nu dus geen koopje.

Met schuiven wel. De drie goedkoopste uren van de dag kostten in september gemiddeld 20,4 cent aan de meter, de drie duurste 42,6 cent. Het verschil tussen het goedkoopste en het duurste uur van een dag groeide in een jaar van 15,2 naar 20,9 cent. Duur gas maakt vooral de dure uren duurder, dus ontwijken levert nu meer op dan vorig jaar.

Een elektrische auto die 2.500 kWh per jaar in de goedkoopste uren laadt, scheelt bij de septemberprijzen zo'n 240 euro per jaar tegenover een vast contract van 30 cent. Een thuisbatterij of een warmtepomp met buffervat werkt op dezelfde manier. En over het hele afgelopen jaar, crisismaanden inbegrepen, betaalde een dynamisch huishouden dat niets verschoof gemiddeld 26,0 cent. Dat is precies het goedkoopste vaste contract van nu.

Twee redenen om nu niet over te stappen naar vast:

• Je legt je prijs vast op het duurste moment in drie jaar. Zakt gas in het voorjaar, dan zit je daar nog een tot drie jaar aan vast. Een dynamisch contract zakt de volgende dag mee.
• Op 1 januari 2027 stopt salderen. Met zonnepanelen krijg je bij dynamisch de uurprijs voor wat je teruglevert, meestal zonder terugleverkosten. Wat dat oplevert staat in saldering stopt in 2027.

Kun je echt helemaal niets verschuiven, geen auto, geen batterij, geen warmtepomp, en draait alles om zes uur 's avonds? Dan is een vast contract nu een redelijke keus. Heb je wel een auto, batterij of warmtepomp, dan loont dynamisch juist in een dure winter. Hoe duurder de dure uren, hoe meer het oplevert om ze te ontwijken. Je moet alleen weten wanneer de goedkope uren vallen.