Waarom is stroom zo duur? De oorzaak, en wat de winter brengt
Kort samengevat
Ja, stroom is duurder dan normaal. In oktober kostte een kilowattuur op de beurs gemiddeld 17,2 cent, tegen 8,2 cent een jaar eerder. Bijna de hele stijging komt door gas, en gas ging eind oktober nog verder omhoog: voor het eerst sinds 2022 boven de 100 euro.
Deze winter verwacht ik geen daling. De wind zorgt voor goedkope dagen, de gasprijs bepaalt het gemiddelde. Een dynamisch contract loont nog als je iets kunt verschuiven, want de dure uren zijn harder gestegen dan de goedkope.
Keek je de laatste weken in de app van je energieleverancier, dan schrok je misschien. Terecht. Ik heb onze eigen prijsdata erbij gepakt, tien jaar uurprijzen van de stroombeurs, en het verschil met vorig jaar is fors.
Dit stuk schreef ik begin oktober. Op 31 oktober heb ik het bijgewerkt met de cijfers van oktober. Spoiler: het werd niet goedkoper.
Hoeveel duurder is stroom dan vorig jaar?
Ruim twee keer zo duur. Dit zijn de kale beursprijzen, zonder belasting en opslag:
| Per kWh op de beurs | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| augustus | 7,5 ct | 12,5 ct |
| september | 7,8 ct | 15,2 ct |
| oktober | 8,2 ct | 17,2 ct |
| oktober, 17:00 tot 21:00 | 12,4 ct | 23,4 ct |
| gas in oktober, per MWh | 32 euro | 87 euro |
Aan de meter, met energiebelasting, btw en een gemiddelde opslag, betaalde een dynamisch huishouden dat niets verschoof in oktober 35,2 cent per kWh. Een jaar eerder was dat 24,0 cent. Bij 240 kWh per maand is dat zo'n 27 euro extra.
Opvallend is wanneer het begon. In januari en februari was stroom dit jaar zelfs goedkoper dan in 2025. Daarna gaat het mis, en sinds de zomer elke maand een stukje verder.
Komt het door de oorlog, Hormuz of weinig wind?
Vooral door de oorlog, via de gasprijs.
Eind februari begon de oorlog met Iran. Daarna kwam er maandenlang nauwelijks nog LNG door de Straat van Hormuz. Daar vaart normaal ongeveer een vijfde van alle LNG ter wereld doorheen, het meeste uit Qatar. Sinds de zomer komen er weer meer tankers door, in september zo'n twintig. Voor de oorlog waren het er een stuk of negentig per maand. Europa haalt de rest ergens anders vandaan, en betaalt daar flink voor.
Eind februari kostte gas op de TTF-beurs 32 euro per MWh. In september was dat gemiddeld 75 euro, in oktober 87 euro. Op 28 oktober ging gas voor het eerst sinds december 2022 over de 100 euro, en op 30 oktober sloot het op 103 euro.
Daar komt bij dat de gasopslag laag zit. Volgens de voorlopige cijfers zat Nederland op 29 oktober op 66 procent en Europa op 75 procent. Vorig jaar rond deze tijd was dat 73 en 83 procent. Een halflege voorraad vlak voor de winter maakt handelaren nerveus, en dat betaal je mee.
Waarom gas de stroomprijs bepaalt? 's Avonds en 's nachts zijn gascentrales nodig om genoeg stroom te maken, en de duurste centrale die nog nodig is zet de prijs voor iedereen. Hoe dat per uur van de dag uitpakt, lees je in gasprijs en stroomprijs.
En de wind? Ik heb 46 maanden aan stroomprijzen naast de gasprijs, de wind en de zon gelegd. Die drie verklaren samen 84 procent van de verschillen tussen maanden. Van de 9 cent die oktober duurder was dan vorig jaar, komt 8,8 cent door gas. De wind deed in oktober per saldo niets. Het stormweekend en de windstille dagen hielden elkaar mooi in evenwicht. In september was dat anders, toen waaide het een kwart minder en kostte dat een halve cent.
Wat wind per dag kan doen, liet de laatste week van oktober zien. Op zaterdag 24 oktober stormde het en kostte stroom gemiddeld 3,4 cent. Vijf dagen later was het windstil. Toen werd het 31,2 cent, met een dure avond van 54 cent.
Voor op verjaardagen komt het dus neer op één zin: het is de schuld van Trump. In oktober was het 8,8 van de 9 cent, een score waar hij zelf vast “tremendous” over zou zeggen. De wind gaat deze maand vrijuit.
Wordt stroom deze winter goedkoper?
Reken er niet op. In de winter waait het harder, en dat geeft meer dagen met goedkope stroom. Tegelijk verdwijnt de zon en gebruiken we meer. Per saldo scheelt de winterwind ongeveer een cent op het maandgemiddelde. Wat je deze winter betaalt, hangt vooral af van wat gas doet.
Met hetzelfde rekenmodel kom ik voor november tot en met maart hierop uit:
| Gas per MWh | Beurs | Aan de meter |
|---|---|---|
| 75 euro | 15 ct | 31,5 ct |
| 85 euro | 17 ct | 33,5 ct |
| 100 euro (nu) | 19 ct | 36,5 ct |
| 115 euro | 21,5 ct | 39,5 ct |
De prijs aan de meter is voor een dynamisch contract, met de energiebelasting van 2026, gemiddeld over alle uren. Gebruik je veel in de avond, dan zit je er een cent boven.
Blijft gas rond de 100 euro, dan kost stroom deze winter rond de 19 cent op de beurs. Vorige winter was dat 9 tot 11 cent.
Mijn verwachting dus: stroom blijft tot het voorjaar duurder dan je gewend bent. Wind zorgt voor losse goedkope dagen, een koude week zonder wind voor dure avonden. Zakt gas, dan zakt stroom mee. Begin oktober schreef ik hier nog dat gas bij een strenge winter boven de 100 euro kon schieten. Dat is al gebeurd, en de winter moet nog beginnen. In het voorjaar komt de zon terug, en die drukt de middagprijzen weer richting nul, hoe duur gas ook is.
Heeft een dynamisch contract nog zin?
Ja, als je iets kunt verschuiven.
Een nieuw vast contract kostte begin oktober tussen de 26 en 33,5 cent per kWh, gemiddeld zo'n 30 cent. Wie in oktober dynamisch had en stroom gebruikte wanneer het uitkwam, betaalde 35,2 cent. Zonder te schuiven is dynamisch nu dus duurder. De tarieven van begin november per looptijd, en waarom drie jaar vast nu goedkoper is dan één jaar, staan in moet je nu toch vast of variabel nemen?
Met schuiven ziet het er anders uit. De drie goedkoopste uren van de dag kostten in oktober gemiddeld 26,3 cent aan de meter, de drie duurste 43,3 cent. Een jaar eerder was dat 19,2 en 29,5 cent. Duur gas maakt vooral de dure uren duurder, dus ontwijken levert nu meer op dan vorig jaar.
Een elektrische auto, een thuisbatterij of een warmtepomp met buffervat kan precies dat. Hoeveel het scheelt, hangt af van hoeveel je verschuift. En over de afgelopen twaalf maanden, crisismaanden inbegrepen, betaalde een dynamisch huishouden dat niets verschoof gemiddeld 27,0 cent. Dat is minder dan het gemiddelde vaste contract van begin oktober.
Twee redenen om nu niet over te stappen naar vast:
- Je legt je prijs vast nu gas zo duur is als sinds eind 2022 niet meer. Zakt gas in het voorjaar, dan zit je daar nog een tot drie jaar aan vast. Een dynamisch contract zakt de volgende dag mee.
- Op 1 januari 2027 stopt salderen. Met zonnepanelen krijg je bij dynamisch de uurprijs voor wat je teruglevert, meestal zonder terugleverkosten. Wat dat oplevert staat in saldering stopt in 2027.
Kun je echt helemaal niets verschuiven, geen auto, geen batterij, geen warmtepomp, en draait alles om zes uur 's avonds? Dan is een vast contract nu een redelijke keus. Heb je wel een auto, batterij of warmtepomp, dan loont dynamisch juist in een dure winter. Hoe duurder de dure uren, hoe meer het oplevert om ze te ontwijken. Je moet alleen weten wanneer de goedkope uren vallen.
Daarvoor kijkt onze voorspelling zeven dagen vooruit. Op vandaag en morgen staat het goedkoopste venster er direct bij, en met de EV laadplanner zie je wat laden op het juiste moment scheelt. Wil je het automatisch laten regelen, dan kan dat via de API, in Home Assistant of Homey.