EPEX day-ahead markt: zo ontstaat de stroomprijs van morgen

Iedereen met een dynamisch contract betaalt de prijs van de EPEX day-ahead markt. Dat klinkt als iets voor handelaren met drie schermen, en dat is het ook, maar het principe is simpel. Elke middag bieden producenten en afnemers tegen elkaar op, en de uitslag is de stroomprijs van morgen. Hieronder hoe dat precies gaat, en waarom de uitkomst de ene dag 50 cent onder nul ligt en een andere dag 80 cent erboven.

Wat is EPEX?

EPEX SPOT is de Europese stroombeurs, met het hoofdkantoor in Parijs. Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en een reeks andere landen handelen er stroom voor de volgende dag en voor dezelfde dag. Als mensen het over "de EPEX-prijs" hebben, bedoelen ze bijna altijd de uitkomst van de day-ahead veiling voor Nederland. Dat is de prijs waar een dynamisch contract op gebaseerd is.

Hoe werkt de day-ahead veiling?

• Tot 12:00 bieden. Centrales, windparken, leveranciers en grote verbruikers geven voor elk kwartier van morgen door hoeveel stroom ze willen kopen of verkopen, en voor welke prijs.
• Om 12:00 sluit de veiling. Een rekenalgoritme, Euphemia, zoekt voor elk kwartier en elk land de prijs waarbij vraag en aanbod precies op elkaar aansluiten. Dat gebeurt voor heel Europa tegelijk, rekening houdend met hoeveel stroom er over de grenzen kan.
• Rond 12:45 tot 13:00 staat de uitslag vast. Dat zijn de beursprijzen die je morgen met een dynamisch contract betaalt, plus opslag, energiebelasting en btw.

Iedereen die in een bepaald kwartier stroom levert, krijgt dezelfde prijs: die van het duurste bod dat nog nodig was om aan de vraag te voldoen. Dat heet marginale prijsvorming, en het verklaart bijna alles aan het prijspatroon van een dag.

Waarom bepaalt gas de avondprijs?

Zet alle aanbieders op een rij, van goedkoop naar duur. Zon en wind kosten per extra kWh bijna niets, dus die staan vooraan. Helemaal achteraan staan de gascentrales. Overdag, als de zon schijnt, is de vraag vaak al gedekt voordat er een gascentrale nodig is, en zakt de prijs naar een paar cent of zelfs onder nul. 's Avonds valt de zon weg terwijl iedereen kookt, en moet gas het gat vullen. Dan bepaalt de gasprijs de stroomprijs. Hoe dat bij een hogere gasprijs uitpakt, lees je in gasprijs en stroomprijs.

Waarom volgt de Nederlandse prijs de Duitse?

Omdat de veiling voor heel Europa tegelijk rekent, lopen de prijzen van buurlanden gelijk op zolang de grenskabels niet vol zitten. Dat merk je vooral aan de wind. Op maandag 21 september 2026 was het in Nederland windstil, maar waaide het in Duitsland, en bleef de avondprijs rond de 24 cent. Een dag later was het in beide landen windstil: Nederland 57,1 cent om 19:00, Duitsland 59,6 cent. Daarom kijkt ons voorspelmodel sinds die week ook naar de wind in Duitsland. Het hele verhaal staat in waarom de stroom 's avonds zo duur is.

Rekent de EPEX per uur of per kwartier?

Per kwartier, sinds 1 oktober 2025. De eerste veiling met 96 kwartieren per dag was op 30 september 2025. Daarvoor had elk uur een prijs. Of jij per kwartier of per uur afrekent, hangt af van je leverancier. WattWanneer toont uurprijzen: het gemiddelde van de vier kwartieren in dat uur.

Wat is de intraday markt?

Na de day-ahead veiling kan er tot vlak voor levering nog worden bijgehandeld op de intraday markt, bijvoorbeeld als de wind anders uitvalt dan voorspeld. Wat daarna nog misgaat, vangt netbeheerder TenneT op met de onbalansmarkt. Voor de meeste consumenten met een dynamisch contract telt alleen de day-ahead prijs.

Kun je zelf handelen op de EPEX?

Als particulier niet. Handelen kan alleen als lid van de beurs, en dat zijn energiebedrijven, grote verbruikers en handelaren. Met een dynamisch contract kom je er wel dichtbij, want dan betaal je de beursprijs zelf. Met een thuisbatterij kun je bovendien laden op goedkope uren en ontladen op dure, en sommige aanbieders zetten je batterij ook in op de onbalansmarkt. Of dat loont, lees je in de zin en onzin van de thuisbatterij.

Wat waren de uitschieters?

Uit onze eigen prijshistorie sinds 2015, gemiddeld per uur:

• Hoogste uur ooit: 87,3 cent, op 12 december 2024 om 17:00.
• Laagste uur ooit: -50,0 cent, op 2 juli 2023 om 13:00.
• Hoogste van 2026: 79,9 cent, op 24 juni om 21:00.
• Laagste van 2026: -49,8 cent, op 1 mei om 13:00.
• Uren onder nul: 3 in 2019, 573 in 2025, en 385 in 2026 tot en met 22 september.

Meer cijfers per jaar, en wat een negatieve prijs voor jouw rekening betekent, staan in onze uitleg over dynamische energieprijzen.

Waar vind je de EPEX-prijzen?

De prijzen voor vandaag en morgen staan per uur op stroomprijs vandaag en stroomprijs morgen, elke dag bijgewerkt zodra de veiling rond is. Wil je verder kijken dan morgen: WattWanneer voorspelt de EPEX-prijs zeven dagen vooruit. Via de API haal je die voorspelling ook in je eigen systeem, bijvoorbeeld in Home Assistant.